Mã ngành 191: Sản xuất than cốc

Ngành sản xuất than cốc và các sản phẩm từ than cốc đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghiệp, đặc biệt là ngành luyện kim. Theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, mã ngành 191 bao quát các hoạt động cốt lõi của lĩnh vực này.

Mã ngành 191: Sản xuất than cốc là gì?

Mã ngành 191, theo phân loại của Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, tập trung vào hoạt động sản xuất than cốc và các sản phẩm phụ trợ thu được trong quá trình chế biến than cốc. Đây là một ngành công nghiệp chế biến sâu, sử dụng than đá làm nguyên liệu đầu vào để tạo ra các sản phẩm có giá trị cao, phục vụ chủ yếu cho ngành luyện kim và các ngành công nghiệp khác.

1. Phạm vi hoạt động của mã ngành 191

Mã ngành 191 bao gồm các hoạt động chính sau:

• Sản xuất than cốc: Quá trình nhiệt phân than đá trong môi trường không có hoặc ít oxy ở nhiệt độ cao.
• Sản xuất than bán cốc (briquetted coal).
• Sản xuất khí than (coke oven gas).
• Thu hồi và xử lý các sản phẩm phụ từ quá trình sản xuất than cốc như hắc ín than đá, amoniac, benzen, lưu huỳnh, v.v.

2. Quy trình sản xuất than cốc

Quy trình sản xuất than cốc, hay còn gọi là cốc hóa than, là một quá trình phức tạp, đòi hỏi công nghệ cao và sự kiểm soát chặt chẽ. Các bước cơ bản bao gồm:

2.1. Chuẩn bị than

Than đá được lựa chọn kỹ lưỡng, sau đó nghiền mịn và trộn theo tỷ lệ nhất định để đạt được tính chất mong muốn cho quá trình cốc hóa. Việc chuẩn bị này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của than cốc thành phẩm.

2.2. Cốc hóa than

Hỗn hợp than đã chuẩn bị được đưa vào các lò cốc, nung nóng ở nhiệt độ rất cao (khoảng 1000-1300 độ C) trong điều kiện thiếu oxy. Dưới tác động của nhiệt độ, các chất bay hơi trong than sẽ thoát ra, để lại phần rắn chủ yếu là carbon, hình thành than cốc.

2.3. Thu hồi sản phẩm phụ

Trong quá trình nung nóng than, các khí bay hơi sẽ được thu hồi. Các khí này có thể được sử dụng làm nhiên liệu hoặc chế biến sâu hơn để thu hồi các sản phẩm giá trị như khí than, hắc ín than đá, amoniac, lưu huỳnh, benzen, v.v. Đây là một phần quan trọng giúp tăng hiệu quả kinh tế và giảm thiểu tác động môi trường.

2.4. Làm nguội và sàng lọc than cốc

Than cốc sau khi ra lò sẽ được làm nguội nhanh chóng để ngừng quá trình phản ứng và tăng cường độ bền. Sau đó, than cốc được sàng lọc để phân loại theo kích thước, đáp ứng yêu cầu sử dụng của các ngành công nghiệp.

3. Vai trò và ứng dụng của sản phẩm từ mã ngành 191

Than cốc là nguyên liệu không thể thiếu trong ngành công nghiệp luyện kim, đặc biệt là sản xuất gang và thép. Nó đóng vai trò là:

• Nguồn cung cấp nhiệt lượng cao, duy trì nhiệt độ cần thiết trong lò cao.
• Chất khử, tham gia vào phản ứng hóa học để loại bỏ oxy ra khỏi quặng sắt.
• Chất tạo xỉ, giúp tạo thành lớp xỉ lỏng để tách gang nóng chảy ra khỏi phần còn lại.

Các sản phẩm phụ thu hồi từ quá trình sản xuất than cốc cũng có giá trị ứng dụng đa dạng:

• Khí than: Sử dụng làm nhiên liệu công nghiệp, nhiên liệu cho các nhà máy điện.
• Hắc ín than đá: Nguyên liệu cho ngành hóa chất hữu cơ, sản xuất vật liệu xây dựng (như bitum), thuốc nhuộm, dược phẩm.
• Amoniac: Sử dụng trong sản xuất phân bón, hóa chất tẩy rửa.
• Benzen, toluen, xylen (BTX): Các hợp chất hóa học quan trọng, là nguyên liệu đầu vào cho nhiều ngành công nghiệp khác.

4. Tầm quan trọng và xu hướng phát triển

Ngành sản xuất than cốc (mã ngành 191) gắn liền với sự phát triển của ngành công nghiệp nặng, đặc biệt là thép. Do đó, nhu cầu về than cốc có xu hướng tăng trưởng cùng với sự phát triển kinh tế và đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Trong bối cảnh hiện nay, ngành này cũng đối mặt với thách thức về môi trường, đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ sạch hơn, tối ưu hóa quy trình thu hồi sản phẩm phụ để giảm thiểu khí thải và tái sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên. Các xu hướng công nghệ mới đang được nghiên cứu và áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả năng lượng, giảm phát thải carbon và sản xuất than cốc với chất lượng cao hơn.