Ngành công nghiệp chế biến đá đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đóng góp vào cả thị trường nội địa và xuất khẩu. Một trong những hoạt động cốt lõi của ngành này được phân loại chi tiết theo Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam với mã 23960. Bài viết này sẽ đi sâu vào tìm hiểu mã ngành 23960: Cắt, tạo dáng và hoàn thiện đá là gì, vai trò, quy trình và những yếu tố quan trọng liên quan đến hoạt động này trong bối cảnh kinh tế hiện nay.
Mã ngành 23960: Cắt, tạo dáng và hoàn thiện đá là gì?
Mã ngành 23960 trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam, được ban hành kèm theo Quyết định số 27/2018/QĐ-TTg ngày 16 tháng 7 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ, bao gồm các hoạt động liên quan đến việc chế biến đá tự nhiên và đá nhân tạo. Cụ thể, hoạt động này tập trung vào:
- Cắt đá: Bao gồm các quy trình sử dụng máy móc, công cụ chuyên dụng để chia nhỏ, định hình các khối đá thô thành các kích thước và hình dạng mong muốn.
- Tạo dáng đá: Các công đoạn định hình chi tiết hơn cho sản phẩm đá, có thể bao gồm bo tròn cạnh, tạo rãnh, khắc hoa văn hoặc các hình dạng phức tạp theo yêu cầu thiết kế.
- Hoàn thiện đá: Các bước cuối cùng để đạt được bề mặt đá theo yêu cầu, ví dụ như đánh bóng để tạo độ sáng, mài thô, phun cát, hoặc các phương pháp xử lý bề mặt khác nhằm tăng tính thẩm mỹ và độ bền cho sản phẩm.
Ngành này không bao gồm việc khai thác đá thô (thuộc các mã ngành khai khoáng tương ứng), mà tập trung hoàn toàn vào giai đoạn chế biến sau khai thác để tạo ra các sản phẩm đá có giá trị gia tăng cao, phục vụ đa dạng các lĩnh vực.
Phạm vi hoạt động của mã ngành 23960
Các doanh nghiệp đăng ký hoạt động theo mã ngành 23960 thường tham gia vào chuỗi giá trị của các sản phẩm đá, bao gồm:
1. Sản xuất đá ốp lát, đá lát nền
Đây là lĩnh vực phổ biến nhất, bao gồm việc cắt, mài, đánh bóng các loại đá tự nhiên như đá granite, đá marble, đá cẩm thạch, đá bazan, đá sa thạch... thành các tấm slab, gạch lát, hoặc các kích thước tiêu chuẩn khác để sử dụng trong xây dựng, trang trí nội ngoại thất.
2. Sản xuất cấu kiện đá chế tác
Bao gồm các sản phẩm đá có yêu cầu kỹ thuật cao và tính thẩm mỹ độc đáo như:
- Mặt bàn bếp, bàn lavabo từ đá tự nhiên hoặc đá nhân tạo (quartz, solid surface).
- Cầu thang đá, lan can đá.
- Cột đá, phù điêu đá, tượng đá.
- Vật liệu trang trí, quảng cáo bằng đá.
- Các cấu kiện đá cho công trình kiến trúc đặc biệt.
3. Chế tác đá cho mục đích khác
Hoạt động này có thể bao gồm cả việc gia công đá cho các ngành công nghiệp khác, ví dụ như sản xuất bột đá, hạt đá cho ngành sơn, nhựa, cao su, hoặc chế tác đá cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ.
Quy trình sản xuất theo mã ngành 23960
Quy trình chung để thực hiện hoạt động cắt, tạo dáng và hoàn thiện đá thường bao gồm các bước chính sau:
- Tiếp nhận và kiểm tra nguyên liệu: Đá thô từ các mỏ được vận chuyển về nhà máy, trải qua khâu kiểm tra chất lượng, phân loại theo đặc tính, màu sắc, vân đá.
- Cắt sơ bộ: Sử dụng các loại máy cắt đá chuyên dụng như máy cắt dây kim cương, máy cưa đá lưỡi tròn để cắt đá thành các phôi có kích thước gần với sản phẩm cuối cùng hoặc theo yêu cầu của các công đoạn tiếp theo.
- Định hình và tạo dáng: Máy CNC, máy phay, máy bào đá được sử dụng để tạo hình chi tiết theo bản vẽ thiết kế, bao gồm cắt theo biên dạng phức tạp, tạo lỗ, bo cạnh, vát cạnh.
- Xử lý bề mặt (Hoàn thiện): Đây là khâu quan trọng nhất để tạo nên vẻ đẹp của sản phẩm đá. Các phương pháp phổ biến bao gồm:
- Đánh bóng: Sử dụng máy đánh bóng với các loại đĩa mài, bột đánh bóng khác nhau để đạt độ bóng mong muốn.
- Mài mờ (honing): Tạo bề mặt mịn nhưng không bóng.
- Bào sọc, băm mặt: Tạo hiệu ứng bề mặt thô, chống trơn trượt.
- Phun cát, phun lửa: Tạo bề mặt tự nhiên, có kết cấu.
- Kiểm tra chất lượng và đóng gói: Sản phẩm hoàn thiện được kiểm tra kỹ lưỡng về kích thước, độ chính xác, bề mặt, màu sắc, và các khuyết tật trước khi tiến hành đóng gói để vận chuyển đi tiêu thụ.
Tầm quan trọng và tiềm năng của ngành chế biến đá tại Việt Nam
Việt Nam là một quốc gia có nguồn tài nguyên đá phong phú, đa dạng về chủng loại và màu sắc, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành công nghiệp chế biến đá. Mã ngành 23960 đóng vai trò:
- Gia tăng giá trị tài nguyên: Biến đá thô thành các sản phẩm có giá trị kinh tế cao, đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu.
- Phục vụ xây dựng và kiến trúc: Cung cấp vật liệu xây dựng, trang trí chủ đạo cho các công trình dân dụng, công cộng, thương mại và cảnh quan.
- Tạo việc làm và phát triển kinh tế địa phương: Ngành chế biến đá giải quyết việc làm cho hàng ngàn lao động, đặc biệt tại các vùng có mỏ đá.
- Thúc đẩy đổi mới công nghệ: Để cạnh tranh, các doanh nghiệp trong ngành luôn tìm kiếm và ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong cắt, tạo dáng, hoàn thiện đá, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Trong bối cảnh ngành xây dựng và bất động sản phục hồi, nhu cầu về các sản phẩm đá chế tác chất lượng cao tiếp tục tăng trưởng. Việc tuân thủ đúng mã ngành 23960 và đầu tư vào công nghệ, nguồn nhân lực sẽ giúp các doanh nghiệp trong lĩnh vực này phát huy tối đa tiềm năng và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.
